Εθνοκτονία ή μεταβατική περίοδος

euro-373007_1920‘ Όταν ένας πολιτισμός πιάνεται στις βαθιές και ορμητικές αναταράξεις μιας μεταβατικής περιόδου, τα άτομα της κοινωνίας εύλογα υποφέρουν από πνευματική και συναισθηματική ταραχή, και διαπιστώνοντας ότι τα παραδεδεγμένα ήθη και νοοτροπίες δεν περιέχουν πια ασφάλεια, τείνουν είτε να βουλιάξουν στον δογματισμό και τον κομφορμισμό, εγκαταλείποντας την αυτοσυναίσθηση, είτε αναγκάζονται να αναζητήσουν μια υψηλότερη αυτοσυνείδηση, μέσω της οποίας θα αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση της ύπαρξής τους, με ανανεωμένη πειστικότητα και πάνω σε νέες βάσεις(…) μια κρίση είναι ότι χρειάζεται για να συγκλονιστούν οι άνθρωποι και να βγουν από την ασυνείδητη εξάρτησή τους από εξωτερικά δόγματα, αναγκαζόμενοι να ξηλώσουν στρώματα προσχημάτων για να ξεσκεπάσουν τη γυμνή αλήθεια για τους εαυτούς τους, η οποία, όσο δυσάρεστη κι αν είναι, τουλάχιστον όμως θα είναι στέρεη’

ο, όσο ποτέ επίκαιρος, Rollo May

 

‘Αν ο όρος γενοκτονία αναφέρεται στην ιδέα της »φυλής» και στην πρόθεση εξολόθρευσης μιας φυλετικής μειονότητας, η εθνοκτονία σηματοδοτεί όχι τη φυσική καταστροφή των ανθρώπων ( οπότε, σε αυτή την περίπτωση, παραμένουμε σε μια γενοκτονική συνθήκη ), αλλά την καταστροφή της κουλτούρας τους. Η εθνοκτονία είναι, συνεπώς, η συστηματική καταστροφή των τρόπων ζωής και σκέψης ανθρώπων διαφορετικών από εκείνους που ηγούνται αυτής της διαδικασίας καταστροφής. Συμπερασματικά, η γενοκτονία δολοφονεί ανθρώπους σωματικά, ενώ η εθνοκτονία τους σκοτώνει πνευματικά. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει το ζήτημα του θανάτου […]

Το κοινό μεταξύ εθνοκτονίας και γενοκτονίας, είναι η ταυτοτική θεώρηση του Άλλου, ο Άλλος είναι σαφέστατα διαφορετικός, όμως, πιο συγκεκριμένα, είναι διαφορετικός μ’ έναν λάθος τρόπο. Σε αυτό που διαχωρίζονται οι δύο αντιλήψεις είναι στη συμπεριφορά που αξίζει στον διαφορετικό. Το γενοκτονικό μυαλό, αν μπορούμε να το αποκαλέσουμε έτσι, αρνείται, απλά και καθαρά τη διαφορά. Οι Άλλοι εξοντώνονται γιατί αντιπροσωπεύουν το απόλυτο κακό. Η εθνοκτονία, από την άλλη πλευρά, δέχεται την ύπαρξη μιας σχετικότητας στο κακό που αντιπροσωπεύει ο διαφορετικός : οι Άλλοι, ναι μεν είναι κακοί, αλλά μπορούμε να τους βελτιώσουμε μεταμορφώνοντάς τους, προκειμένου να ταυτιστούν, κατά προτίμηση, με το μοντέλο το οποίο τους προτείνουμε και τους επιβάλλουμε. Η εθνοκτονική άρνηση του Άλλου οδηγεί στην αυτοπραγμάτωσή του.

Τι περιέχει ο δυτικός πολιτισμός που τον καθιστά απείρως πιο εθνοκτονικό από άλλες κοινωνικές μορφές; Είναι το σύστημά του της οικονομικής παραγωγής, για την ακρίβεια ένας χώρος απεριόριστος, ένας χώρος χωρίς συγκεκριμένο τόπο, με την έννοια της συνεχούς απώθησης των συνόρων, ένας άπειρος χ
ώρος συνεχούς παραχάραξης. Αυτό που διαφοροποιεί τη Δύση είναι ο καπιταλισμός ως η αδυναμία παραμονής εντός ενός συνόρου, ως το πέρασμα όλων των συνόρων, είναι ο καπιταλισμός ως ένα σύστημα παραγωγής για το οποίο τίποτα δεν είναι αδύνατο, όντας κάτι τέτοιο ο αυτοσκοπός του : είτε φιλελεύθερη, ιδιωτική, όπως στη Δυτική Ευρώπη, είτε σχεδιασμένη, κρατική, όπως στην Ανατολική Ευρώπη, η βιομηχανική κοινωνία, η πιο τρομερή μηχανή παραγωγής, είναι εξίσου η πιο τρομερή μηχανή καταστροφής. Φυλές, κοινωνίες, άτομα, χώρος, φύση, θάλασσες,δάση, υπέδαφος : όλα είναι χρήσιμα, όλα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, όλα πρέπει να είναι παραγωγικά, με την παραγωγικότητα να ωθείται στον μέγιστο βαθμό της έντασής της.
Να γιατί δεν μπορεί να γίνουν αποδεκτές κοινωνίες που αφήνουν τον κόσμο στην αρχική, ήσυχη μη παραγωγικότητά του. Να γιατί στα μάτια της Δύσης, το περιττό, που αντιπροσωπεύει η μη εκμετάλλευση τεράστιων πόρων, δεν είναι ανεκτό. Η επιλογή που απομένει σε αυτές τις κοινωνίες τις θέτει ενώπιον του εξής διλήμματος : είτε θα προχωρήσουν στην παραγωγή είτε θα εξαφανιστούν, είτε εθνοκτονία είτε γενοκτονία.’

Pierre Clastres – Εθνοκτονία, Encyclopedia Universalis, Παρίσι 1974.

 

Επανέρχομαι στον τίτλο του άρθρου: προφανώς και τα δύο, ένα κομμάτι του πολιτισμού μας πεθαίνει γιατί πράγματι είμαστε διαφορετικοί, εμείς  βιώνουμε αυτή την περίοδο, της μετάβασης. Ελπίζω στην επόμενη γενιά να παραδώσουμε την αναγεννησιακή φάση του πολιτισμού μας και το κομμάτι που τώρα καταρρέει να αφήσει χώρο για το καινούργιο, για το αλχημιστικό, για το ανανεωτικό εκείνο μέρος που δρέπει καρπούς, εξελίσσει ανθώπους, ανοίγει καρδιές και σπίτια, προσφέρει μισθούς αξιόπρεπειας και ζωή με ελεύθερο χρόνο, εκτιμά ….

 

 

Αναστασία Γεώργα

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s