Αν δε θες να το διαβάσεις, δες το: η κλασική λογοτεχνία πάει σινεμά

*Τα ονόματα των συγγραφέων αναγράφονται στην μητρική τους γλώσσα προς τιμή τους

 

 

1. Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας / Love in the Time of Cholera – Gabriel García Márquez

2. Πόλεμος και ειρήνη / War and peace – Лев Николаевич Толстой  Leo Tolstoy

3. Το άρωμα / Perfume – Patrick Süskind

4. Άννα Καρένινα / Anna Karenina – Лев Николаевич Толстой  Leo Tolstoy

 

(Η Άννα Καρένινα έχει μεταφερθεί σε: (α) 14 ταινίες από το 1911 εώς το 2012 (β) σκηνή θεάτρου 6 φορές, μιούζικαλ 2 και μπαλέτου 4  (γ) όπερας 10 φορές και  (δ) έχει αναμεταδοθεί στο ραδιοφωνο 3 φορές

https://en.wikipedia.org/wiki/Adaptations_of_Anna_Karenina

5. Ο υπέροχος κύριος Γκάτσμπυ / The great Gatsby  F. Scott Fitzgerald

6. Μεγάλες προσδοκίες / Great expectations Charles Dickens

 

7.  Εμπενίζερ Σκρούτζ / Ebenezer Scrooge – Charles Dickens

(18 ταινίες από το 1908 μέχρι και το 2009 έχουν αγοράσει τα πνευματικά δικαιώματα του βιβλίου       και το έχουν μεταφέρει στις οθόνες μας!)

 

8. Περηφάνεια και προκατάληψη / Pride and Prejudice – Jane Austen

 

9. Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι / The Unbearable Lightness of Being – Milan Kundera

 

10. Καζανόβα / Casanova –   Giacomo Casanova

 

Αναστασία Γεώργα

Μια νέα εποχή γεννιέται…

Και τι είναι τελικά αυτό που χρειάζεται να έχει ο σύγχρονος άνθρωπος για να επιβιώσει της εποχής του;  Αυτή η συγκεκριμένη ερώτηση πυροδότησε μια ολόκληρη πορεία σκέψεων, πράγματι αναρωτήθηκα, ποιό να είναι άραγε εκείνο το χαρακτηριστικό που θα  μπορούσε να μας βοηθήσει στο σήμερα, στην πραγματικότητα που ζούμε εδώ και τώρα;

Έκανα μια σύντομη ιστορική αναδρομή στο μυαλό μου, καλά λίγο και στο Wikipedia, ώστε να παρατηρήσω στις πολύ βασικές παγκόσμιες ιστορικές περιόδους ποια ήταν τα χαρακτηριστικά που είχαν οι άνθρωποι στην εκάστοτη χρονική στιγμή, που τους βοήθησαν να ενσωματωθούν στην κοινωνία της εποχής τους και να παραδώσουν τη ζωή στην επόμενη γενιά.

Ξεκίνησα λοιπόν από την Παλαιολιθική/Νεολιθική εποχή και σκέφτηκα πως τότε το β8193034ασικότερο χαρακτηριστικό που έπρεπε να κατέχει ο άνθρωπος ήταν το ένστικτο της επιβίωσης. Κυριολεκτικά το ζήτημα ήταν να επιβιώσει από τις επιθέσεις ζώων, άλλων ανθρώπων, καιρικών φαινομένων. Στη συνέχεια, στα χρόνια της αρχαίας ιστορίας, το χαρακτηριστικό που τον βοήθησε να πάει παρακάτω ήταν η ανάλυση. Ο αρχαίος άνθρωπος είχε ανάγκη να επεξηγήσει τα πάντα, φυσικά φαινόμενα, συμπτώματα οργανισμού, τη συμπεριφορά του, η ανάλυση αυτή τον οδήγησε στην επιστήμη, την τέχνη, την φιλοσοφία.

Ύστερladia493α από την ανάπτυξη του αρχαίου κόσμου, ο Μεσαίωνας απαίτησε από τον τότε σύγχρονο άνθρωπο συντηρητισμό.  Πράγματι, επιβίωνε ότι μπορούσε να εξηγηθεί ορθολογιστικά, σχεδόν δογματικά, η σταθερότητα και η παλινδρόμηση στην ανάπτυξη αποτέλεσαν εργαλεία επιβίhandsωσης για τον άνθρωπο που έζησε στον Μεσαίωνα, αντίθετα στην Αναγέννηση το στοιχείο εκείνο που χαρακτήρισε τους ανθρώπους της εποχής ήταν η πρωτοπορία. Η ευρηματικότητα, η ευφυΐα και ο πρωτότυπος τρόπος σκέψης πήραν χώρο και  βοήθησαν στη μετάβαση της νέας περιόδου. Όταν η παγκόσμια ιστορία υποδέχτηκε το νέο της κεφάλαιο, τον article24448-w_lΑ’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι άνθρωποι της εποχής καλλιέργησαν περισσότερο απ’ όλα το στοιχείο της συλλογικής σκέψης, λειτούργησαν ομαδικά. Τότε, σημασία είχε η πατρίδα, προσωπικά όνειρα και φιλοδοξίες παραγκωνίστηκαν.

Φτάνοντας στο σήμερα, την εποχή της Παγκοσμιοποίησης, μου έγινε φανερό ότι κουβαλάμε από τις προηγούμενες γενιές εμπειρία, τραύματα, προβλήματα και λύσεις να τα ξεπερνάμε. Όμως, η εποχή μας χαρακτηρίζεται μεταβατική και καινούργια, στην ιστορία μας δεν έχουμε ξαναζήσει πόλεμο χωρίς όπλα, στις προηγούμενες εποχές ήταν ξεκάθαρο ποιος ήταν ζωντανός και ποιος νεκρός, αφορούσε βιολογικά αίτια, οπότε η διάκριση προφανής. Σήμερα, επιτρέπεται σε όλους μας να ζήσουμε, αυτό δε σημαίνει όμως ότι το κάνουμε κιόλας. Τίποτα από όσα ξέραμε δε φαίνεται να πιάνει: ο θεσμός του γάμου έχει στατιστικά αποτύχει, δουλειά δε βρίσκουμε πλέον μέσω αγγελίας και η επαφή με τους φίλους μας γίνεται όλο και πιο τυπική. Ο σύγχρονος άνθρωπος βιώνει αποξένωση και μοναξιά και η εντύπωσή μου είναι μεγάλη από τη μια, γιατί πράγματι κουβαλάμε έτη πολλά εμπειρίας, από την άλλη πιστεύω στη φράση που υποστηρίζει ότι τα οχυρά καταλαμβάνονται από μέσα.

Προσωπική λοιπόν άποψη, σύμφωνα με το πώς βιώνω εγώ τον κόσμο, εκείνο που χρειάζεται να γίνει ο σύγχρονος άνθρωπος είναι συνδυαστικός. Πράγματι, φαίνεται ότι έχει έρθει η στιγμή να εξαργυρώσει τους αιώνες εμπειρίας που έχει, αφού βίωσε πως να είσαι συντηρητικός και πως πρωτοπόρος, πως να επιβιώνεις και πως να φιλοσοφείς, πληροφορίες που έχmaiadrosουν φτάσει μέχρι σήμερα και έχουμε όλοι πάρει. Παρόλα αυτά οφείλει να μπει στη νέα εποχή ταυτόχρονα σαν άπειρος, άρα και ανοιχτός στο διαφορετικό που τώρα χτίζεται και δε φέρει ακόμα τίτλο. Θα συμβούλευα λοιπόν, να συνδυάσει την εμπειρία με την απειρία, τη νόηση με το συναίσθημα, την ατομική του εξέλιξη με τη συλλογική πορεία.

Αν καταφέρουμε και γεφυρώσουμε το τρομαχτικό σχίσμα ανάμεσα σε αντίθετα χαρακτηριστικά και κάνουμε χώρο ώστε να είμαστε όχι μόνο το ένα, αλλά και το άλλο, συνθέσουμε τις ατομικές μας ιδιότητες και τις ενσωματώσουμε στην ομαδική συνειδητότητα, τότε θα παραστούμε μάρτυρες της γέννησης μια νέας εποχής, όχι μόνο στην τέχνη και την επιστήμη, αλλά και στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, στη θέση που έχει ο άντρας και η γυναίκα σήμερα και στον τρόπο που μεταξύ μας σχετιζόμαστε.

Αν δεδομένο είναι ότι μια νέα εποχή αναγεννιέται, τότε ζητούμενο είναι το πώς θα τη διαχειριστούμε.

*ευχαριστώ πολύ τον κύριο Παναγιώτη Αλεξόπουλο, πολιτικό αναλυτή, για τις πληροφορίες και τις ωραίες συζητήσεις μας

Αναστασία Γεώργα

 

Δουλίτσα να υπάρχει!

Στην Ελλάδα της κρίσης η φράση ‘δουλίτσα  να υπάρχει'( συχνά μπαίνει μπροστά το ‘έλα μωρέ’) έχει γίνει καραμέλα, μια καραμέλα που δεν καταλαβαίνω γιατί δεν την φτύνουμε αφού καθόλου δε γλυκαίνει!

Η ορολογία που αντιστοιχεί στο φαινόμενο της ηθικής παρενόχλη13580654_264709143890307_2668935356850102105_oσης στο χώρο εργασίας είναι το mobbing, το ότι έχει τιτλοφορηθεί φαντάζομαι πως σημαίνει ότι σαν φαινόμενο εμφανίζεται τόσο συχνά και παγκόσμια που ήταν ανάγκη να αποκτήσει όνομα, ώστε να ξέρουμε και για ποιο πράγμα μιλάμε και πως να το πούμε. Ξέρουμε όμως για ποιο πράγμα μιλάμε;

Αναρωτιέμαι αν ξέρουμε γιατί το θέμα του άρθρου δεν είναι  το mobbing, αλλά η αντιμετώπισή του από τον ίδιο τον εργαζόμενο, γιατί ο εργαζόμενος είναι εκείνος που εφόσον καταθέσει την κακοποίηση που υπόκειται στη δουλειά, καταλήγει στη φράση ‘δουλίτσα να υπάρχει’. Μόλις υποθεί, αλλάζει κατηγορία κι από εργαζόμενος ανήκει πλέον στο θύμα.

Ο εργαζόμενος για να γίνει  θύμα σημαίνει ότι ανέχεται την καταχρηστική συμπεριφορά εις βάρος του, επιτρέπει την μείωση της αξιοπρέπειας και της ακεραιότητάς του, ενδίδει στον ψυχοτρόμο όπως τον έχει ονομάσει ο Heinz Leymann και τελικά συναινεί με την παθητικότητά του στην απανθρωποίηση των εργασιακών σχέσεων και στην ψυχική εκμηδένιση: το βράδυ επιστρέφει σπίτι του ταπεινωμένος και εξουθενωμένος γιατί εκείνος δεν είναι ποτέ αρκετά καλός, αρκετά αποδοτικός, αρκετά υπεύθυνος και το πρωί ξυπνάει χωρίς να έχει ανακάμψει μόνο και μόνο για να ξαναβρεθεί στο ίδιο αποστραγγιστικό περιβάλλον.20161023_120633

Αν διάβαζα και όχι έγραφα το άρθρο μέχρι εδώ, θα περνούσαν από το μυαλό μου παραδείγματα ηθικής παρενόχλησης από προιστάμενο προς υφιστάμενο, δυστυχώς όμως έχουμε βάλει την κρίση μπροστά  για να δικαιολογήσουμε ότι τυχόν αρνητικό και δύσκολα διαχειρίσιμο κρύβουμε μέσα μας. Οι ομάδες τείνουν να ισοπεδώνουν τα άτομα με επικριτικά αστεία για τον τρόπο που εργάζεται κάποιος, με ρατσιστικά αστεία προς τις γυναίκες και με καψόνια που όλοι γελάνε, αφού δεν μπορούν να κάνουν κι αλλιώς και έτσι η ηθική παρενόχληση κατοικοεδρεύει ανάμεσα στους συναδέλφους. Πιο σπάνια, αλλά αυξανόμενα αυτή την περίοδο που γίνεται ανακατατάξη, την συναντάμε και από ομάδα συναδέλφων προς τον προιστάμενο, που πιθανώς ήταν κάποτε ισόβαθμοι ή ήρθε από άλλη εταιρεία.

Κακόβουλα σχόλια, χειραγώγηση της ομάδας εναντίον συγκεκριμένου ατόμου, έμμεση επικοινωνία (γνωστή και ως πισώπλατη), ταπείνωση και απαξίωση ικανοτήτων (καλά δεν έκανες και τίποτα), κατάχρηση εξουσίας (επειδή το λέω εγώ), διαστροφικοί χειρισμοί ώστε να καθοδηγήσουν τον εργαζόμενο-θύμα στο λάθος, αποτελούν παραδείγματα ηθικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας κι όσο σωπαίνετε συντηρείτε το σύστημα και συναινείτε στην εργασιακή σας εξόντωση (ή αλλιώς στο κάψιμο/burn out).

Η σύγχυση, η αμφιβολία, το άγχος, η παραίτηση πως έτσι έχουν τα πράγματα, η ενοχή ‘ίσως να μπορούσα και καλύτερα’, η ντροπή για το ότι δεν μπορώ να προστατέψω αρκετά τον εαυτό μου είναι συνήθη συναισθήματα του θύματος, το οποίο συχνά είναι εγκλωβισμένο σε μια κατάσταση από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει και στατιστικά δεν μπορεί να αποδείξει ότι του συμβαίνει, η νέα γενιά της παρενόχλησης γίνεται υπόγεια, υποδόρια.

Το πώς θα χειριστεί κανείς την κατάσταση κατά τη γνώμη μου δεν αποτελεί προσωπική υπόθεση, αλλά αφορά πολύ συγκεκριμένα βήματα. Προτείνω βαθμιαία αντιμετώπιση, δηλαδή για αρχή όταν αναλαμβάνει μια εργασία να είναι σίγουρος ο εργαζόμενος ότι έχει αποσαφηνίσει οποιαδήποτε απορία και σκοτεινά σημεία, από κει και πέρα οφείλει να αρχίσει να μιλάει και266626_554061904606344_2028042932_o να διεκδικεί την αξιοπρέπειά του, να βάζει ένα όριο στον τρόπο που του συμπεριφέρονται όχι μόνο μέσα στο μυαλό του αλλά και στις πράξεις του. Όλοι όσοι ασκούν λεκτική βία γνωρίζουν ότι ξεσπούν πάνω στον εργαζόμενο, όλοι όσοι έχουν αναθέσει πολλές υποχρεώσεις σε ένα άτομο καταλαβαίνουν ότι είναι σχεδόν αδύνατο να τις διεκπαιρεώσει, η ανάληψη της ευθύνης του εαυτού σας και η ενεργοποίηση του φροντιστικού κομματιού προς εσάς είναι τα στοιχεία που θα σας βοηθήσουν να θέσετε τα όριά σας και να μη νιώθετε παραβιασμένοι.

Ο μεγαλύτερος φόβος του εργαζόμενου είναι η απόλυση,  νομίζω πως η βαθμιαία οριοθέτηση αποτρέπει τέτοιες απότομες αποφάσεις. Παρόλα αυτά είναι πιθανόν η εταιρεία στην οποία εργάζεστε να ανέχεται μόνο ένα μοντέλο εργαζόμενου, του θύματος και αυτό που ζητάει από τους απασχολούμενούς της να είναι κυρίως η παραβιάσή τους και όχι η εργασία τους. Η επιλογή είναι δική σας(πάει χεράκι – χεράκι με την ευθύνη). Θα ήθελα να κλείσω  υπνεθυμίζοντας ότι η επιλογή είναι δική σας, όχι όμως και η οπτική. Εκείνος που είναι μέσα δεν βλέπει τόσο, όσο κάποιος που τον παρακολουθεί από έξω.

 

Αναστασία Γεώργα

….

Εθνοκτονία ή μεταβατική περίοδος

euro-373007_1920‘ Όταν ένας πολιτισμός πιάνεται στις βαθιές και ορμητικές αναταράξεις μιας μεταβατικής περιόδου, τα άτομα της κοινωνίας εύλογα υποφέρουν από πνευματική και συναισθηματική ταραχή, και διαπιστώνοντας ότι τα παραδεδεγμένα ήθη και νοοτροπίες δεν περιέχουν πια ασφάλεια, τείνουν είτε να βουλιάξουν στον δογματισμό και τον κομφορμισμό, εγκαταλείποντας την αυτοσυναίσθηση, είτε αναγκάζονται να αναζητήσουν μια υψηλότερη αυτοσυνείδηση, μέσω της οποίας θα αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση της ύπαρξής τους, με ανανεωμένη πειστικότητα και πάνω σε νέες βάσεις(…) μια κρίση είναι ότι χρειάζεται για να συγκλονιστούν οι άνθρωποι και να βγουν από την ασυνείδητη εξάρτησή τους από εξωτερικά δόγματα, αναγκαζόμενοι να ξηλώσουν στρώματα προσχημάτων για να ξεσκεπάσουν τη γυμνή αλήθεια για τους εαυτούς τους, η οποία, όσο δυσάρεστη κι αν είναι, τουλάχιστον όμως θα είναι στέρεη’

ο, όσο ποτέ επίκαιρος, Rollo May

 

‘Αν ο όρος γενοκτονία αναφέρεται στην ιδέα της »φυλής» και στην πρόθεση εξολόθρευσης μιας φυλετικής μειονότητας, η εθνοκτονία σηματοδοτεί όχι τη φυσική καταστροφή των ανθρώπων ( οπότε, σε αυτή την περίπτωση, παραμένουμε σε μια γενοκτονική συνθήκη ), αλλά την καταστροφή της κουλτούρας τους. Η εθνοκτονία είναι, συνεπώς, η συστηματική καταστροφή των τρόπων ζωής και σκέψης ανθρώπων διαφορετικών από εκείνους που ηγούνται αυτής της διαδικασίας καταστροφής. Συμπερασματικά, η γενοκτονία δολοφονεί ανθρώπους σωματικά, ενώ η εθνοκτονία τους σκοτώνει πνευματικά. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει το ζήτημα του θανάτου […]

Το κοινό μεταξύ εθνοκτονίας και γενοκτονίας, είναι η ταυτοτική θεώρηση του Άλλου, ο Άλλος είναι σαφέστατα διαφορετικός, όμως, πιο συγκεκριμένα, είναι διαφορετικός μ’ έναν λάθος τρόπο. Σε αυτό που διαχωρίζονται οι δύο αντιλήψεις είναι στη συμπεριφορά που αξίζει στον διαφορετικό. Το γενοκτονικό μυαλό, αν μπορούμε να το αποκαλέσουμε έτσι, αρνείται, απλά και καθαρά τη διαφορά. Οι Άλλοι εξοντώνονται γιατί αντιπροσωπεύουν το απόλυτο κακό. Η εθνοκτονία, από την άλλη πλευρά, δέχεται την ύπαρξη μιας σχετικότητας στο κακό που αντιπροσωπεύει ο διαφορετικός : οι Άλλοι, ναι μεν είναι κακοί, αλλά μπορούμε να τους βελτιώσουμε μεταμορφώνοντάς τους, προκειμένου να ταυτιστούν, κατά προτίμηση, με το μοντέλο το οποίο τους προτείνουμε και τους επιβάλλουμε. Η εθνοκτονική άρνηση του Άλλου οδηγεί στην αυτοπραγμάτωσή του.

Τι περιέχει ο δυτικός πολιτισμός που τον καθιστά απείρως πιο εθνοκτονικό από άλλες κοινωνικές μορφές; Είναι το σύστημά του της οικονομικής παραγωγής, για την ακρίβεια ένας χώρος απεριόριστος, ένας χώρος χωρίς συγκεκριμένο τόπο, με την έννοια της συνεχούς απώθησης των συνόρων, ένας άπειρος χ
ώρος συνεχούς παραχάραξης. Αυτό που διαφοροποιεί τη Δύση είναι ο καπιταλισμός ως η αδυναμία παραμονής εντός ενός συνόρου, ως το πέρασμα όλων των συνόρων, είναι ο καπιταλισμός ως ένα σύστημα παραγωγής για το οποίο τίποτα δεν είναι αδύνατο, όντας κάτι τέτοιο ο αυτοσκοπός του : είτε φιλελεύθερη, ιδιωτική, όπως στη Δυτική Ευρώπη, είτε σχεδιασμένη, κρατική, όπως στην Ανατολική Ευρώπη, η βιομηχανική κοινωνία, η πιο τρομερή μηχανή παραγωγής, είναι εξίσου η πιο τρομερή μηχανή καταστροφής. Φυλές, κοινωνίες, άτομα, χώρος, φύση, θάλασσες,δάση, υπέδαφος : όλα είναι χρήσιμα, όλα πρέπει να χρησιμοποιηθούν, όλα πρέπει να είναι παραγωγικά, με την παραγωγικότητα να ωθείται στον μέγιστο βαθμό της έντασής της.
Να γιατί δεν μπορεί να γίνουν αποδεκτές κοινωνίες που αφήνουν τον κόσμο στην αρχική, ήσυχη μη παραγωγικότητά του. Να γιατί στα μάτια της Δύσης, το περιττό, που αντιπροσωπεύει η μη εκμετάλλευση τεράστιων πόρων, δεν είναι ανεκτό. Η επιλογή που απομένει σε αυτές τις κοινωνίες τις θέτει ενώπιον του εξής διλήμματος : είτε θα προχωρήσουν στην παραγωγή είτε θα εξαφανιστούν, είτε εθνοκτονία είτε γενοκτονία.’

Pierre Clastres – Εθνοκτονία, Encyclopedia Universalis, Παρίσι 1974.

 

Επανέρχομαι στον τίτλο του άρθρου: προφανώς και τα δύο, ένα κομμάτι του πολιτισμού μας πεθαίνει γιατί πράγματι είμαστε διαφορετικοί, εμείς  βιώνουμε αυτή την περίοδο, της μετάβασης. Ελπίζω στην επόμενη γενιά να παραδώσουμε την αναγεννησιακή φάση του πολιτισμού μας και το κομμάτι που τώρα καταρρέει να αφήσει χώρο για το καινούργιο, για το αλχημιστικό, για το ανανεωτικό εκείνο μέρος που δρέπει καρπούς, εξελίσσει ανθώπους, ανοίγει καρδιές και σπίτια, προσφέρει μισθούς αξιόπρεπειας και ζωή με ελεύθερο χρόνο, εκτιμά ….

 

 

Αναστασία Γεώργα